10. Sınıf Öğün Yayınları Türk Dili ve Edebiyatı Ders Kitabı Cevapları, Sayfa 45 - bolcevap.com
Yeni Yayınlar
Yükleniyor...

14 Eylül 2019 Cumartesi

10. Sınıf Öğün Yayınları Türk Dili ve Edebiyatı Ders Kitabı Cevapları, Sayfa 45

10. Sınıf Öğün Yayınları Türk Dili ve Edebiyatı Ders Kitabı Cevapları, Sayfa 45

Metni Anlama ve Çözümleme

1. Ne kadar geri getirilse de yine aslan yatağına kaçan Tepegöz’ün tam bir insan olabilmesinin bir koşulu da kendisinin insan olduğu bilgisinin ona verilmesi; bir başka deyişle, farkındalığının farkına varmasını sağlamaktı. Oğuz Beyleri bu yarı insan varlığa insan olduğunu hatırlatmak için nasıl bir yol izlemişlerdir? Belirtiniz.

Cevap: Öncelikle şunu belirtelim soru hatalı çünkü metinde "ne kadar geri getirilse de yine aslan yatağına kaçan kişi"  Tepegöz değil Basat'tır. Oğuz Beyleri Basat'a insan olduğunu hatırlatmak için her zaman akıl danıştıkları bilge kişi Dede Korkut'u çağırmışlardır. Dede Korkut da Basat'a  "Oğlanım sen insansın, hayvanla arkadaş olma, gel güzel ata bin, güzel yiğitlerle at sür, at koştur." diye öğüt vermiştir. bolcevap.com


                                    

2. Okuduğunuz metinde görüldüğü üzere Sarı Çoban, yozlaşmış insanın zaafıyla, toplumsal değerleri hiçe sayıp ve insan olduğunu unutup doğaya karşı (peri kızını yakalayarak) bir suç işler. Oğuz toplumu bu çobanın işlediği suçun bedelini ne şekilde ödemiştir? Açıklayınız.

Cevap:
Sarı Çoban'ın zaafı yüzünden Oğuz toplumu Tepegöz gibi korkunç bir yaratıkla uğraşmak zorunda kalmıştır. Tepegöz Oğuzların başına bela olmuş ve  birçok insanı öldürmüştür.

3. Destan geleneğinden hikâyeciliğe geçişin ilk örnekleri sayılan Dede Korkut Hikâyelerini de dikkate alarak türlerin oluşumunda sözlü ve yazılı kültürün, toplumsal değişimlerin etkisini tespit edip okuduğunuz metnin türünün ortaya çıkışını ve tarihsel dönem ile ilişkisini belirleyiniz.


Cevap: Metnin türü destansı halk hikayesidir. Bu halk hikayesinin ortaya çıkmasında göçebe hayattan yerleşik yaşama geçiş süreci etkilidir. Bu, toplumların destan dönemleriyle ilintili bir durumdur. Dede Korkut hikayelerinde masalsı ve destansı unsurlarla birlikte İslami ögeler de görülür.

4. Okuduğunuz bir metinde üzerinde durulan düşünce, olay, durum ya da sorun metnin konusunu belirtir. Temel duygu veya kavramsa temayı belirtir. Siz de okuduğunuz metnin konu ve temasını belirtiniz.

Cevap: 

Konusu: Oğuz yiğitlerinden Basat'ın, olağanüs­tü ve korkunç bir yaratık olan Tepegöz'le boğuşması ve sonunda onu öldürmesi anlatılıyor.

Teması: Kahramanlık, yiğitlik ve cesaret

5. Okuduğunuz metinde olayların akışını yönlendiren temel çatışmayı ve ona bağlı diğer çatışmaları bularak bu çatışmaların metne katkısını belirtiniz.

Cevap: Metnin temel çatışması iyi-kötü çatışmasıdır. Bu hikayede yiğitlik, kendine güven ve iyiliğin sembolü olan Basat'la kötü, bencil bir yaratık olan Tepegöz'ün çatışması vardır.

6. “Bir gece düşman saldırısı nedeniyle Oğuz kavminin ürkerek göç etmesi, göç sırasında yolda Aruz Koca’nın küçük çocuğunu düşürmesi, bir aslanın çocuğu bulup götürmesi ve besleyip büyütmesi, Oğuz kavminin bir müddet sonra yurtlarına geri dönüp yerleşmesi, aslanın besleyip büyüttüğü çocuğun yaptıkları, Oğuz beylerinin toplanıp çocuğu aslanın ininde yakalayıp getirmeleri ve çocuğun her seferinde geri kaçması, Dede Korkut’un gelip çocuğu insan olduğuna ve ailesi ile birlikte yaşamaya ikna edip çocuğa Basat adını vermesi...” örneğinde olduğu gibi siz de okuduğunuz metnin olay örgüsünü belirleyiniz.

Cevap: 

OLAY ÖRGÜSÜ (bolcevap.com farkıyla...)
  • Aruz Koca'nın çobanı Konur Koca Saru Çobanın pınar başında peri kızlarını görmesi.
  • Konur Koca Saru Çobanın pınar başındaki peri kızlarından birini yakalaması, onunla ilişki kurması
  • Peri kızının bir yıl sonra ona bir emanet vereceğini ve bunun Oğuz’un başına bela getireceğini söyleyerek uçup gitmesi
  • Çobanın bir yıl sonra tekrar yaylaya göçmesi
  • Peri kızının bir yığınak getirip çobana vermesi
  • Çobanın bu yığınağı teptikçe yığınağın büyümesi
  • Yığınağın içinden bir oğlan çıkması, oğlanın gövdesi adam şeklinde, tepesinde bir gözü olması
  • Aruz Koca bu oğlanı evine götürmesi
  • Tepegöz'ün günde bir kazan süt içmesi, oynadığı oğlancıkların birisinin burnunu, birisinin kulağını yiyerek onlara zarar vermesi, herkesin bundan büyük zarar görmeye başlaması.
  • Tepegöz'ün Aruz Koca tarafından evden kovulması
  • Tepegöz'ün yüce bir dağın başını tutması, adam kaçırıp Oğuzlara zarar vermesi, tüm Oğuz yiğitlerini yemesi Oğuzların Tepegöz'e bir çare bulamamaları
  • Oğuzlar anlaşmak için Dede Korkut'u Tepegöz'e yollamaları
  • Tepegöz’e günde iki adam, beş yüz koyun, yemeklerini pişirmek için de Yunlu Koca ile Yapağulu Koca'yı verme şartıyla anlaşma sağlanması.
  • Sıra ikinci oğluna gelen Kapak Kan’ın karısının ağlayarak gazadan dönen Aruz oğlu Basat’tan yardım istemesi
  • Basat'ın yaşlı kadını dinlemesi, olan biten her şeyi öğrenmesi
  • Basat'ın Tepegöz’ü öldürmeye karar vermesi
  • Basat'ın Tepegöz’ün bulunduğu Salahana Kayasına gelir.
  • Zorlu bir mücadeleden sonra Basat'ın Tepegöz'ü öldürmesi
  • Oğuz beylerinin haberi almaları, Dede Korkut'un gelmesi, Basat’ı övmesi ve Oğuzların yurtlarına dönmesi
7. Dede Korkut, Oğuz’un koruyucusu, ozanı, bilge kişisi olarak her sorunu çözebilme gücüne sahip, maddi gücün manevi güçle bütünleştiği, bir ulu insandır. Metinde olayların akışını etkileyen buna benzer kahramanların fiziksel ve psikolojik özelliklerini, toplumsal statülerini, tip veya karakter özelliği gösterip göstermediklerini belirtiniz.

Cevap: 
  • Basat: Zekasına ve kendisine güvenen, cesur, yiğit ve  yardımsever biridir. Hikayede yiğitiliğin ve iyiliğin sembolüdür. Oğuz toplumuna bela olan Tepegöz'ü zekası, özgüveni ve cesaretiyle yenmeyi başarmıştır. 
  • Tepegöz: Doğaüstü özelliklere sahip, korkunç, doymak bilmeyen bencil bir yaratıktır. Kötülük ve belanın sembolüdür. 
  • Çoban: Yozlaşmış insani zaaflara sahip, toplumsal ve ahlaki değerleri hiçe sayan, peri kızını yakalayarak ona kötülük yapan biridir. Tepegöz gibi bir varlığın  ortaya çıkmasına neden oluyor.
    Aruz Koca: Basat'ın babası, fedakar, koruyucu bir babadır.
  • Dede Korkut: Oğuz’un koruyucusu, ozanı, bilge kişisi olarak her sorunu çözebilme gücüne sahip, maddi gücün manevi güçle bütünleştiği, bir ulu insandır. Oğuzlar için çok önemli bir konumdadır.

8. Okuduğunuz metinde anlatıcının özelliklerini ve hâkim, kahraman anlatıcı ve gözlemci bakış açılarından hangisinin kullanıldığını belirleyerek metinde kullanılan bakış açısının anlatımı nasıl etkilediğini açıklayınız.

Cevap: Hakim anlatıcının bakış açısı kullanılmıştır. Anlatıcı her şeyi bildiği, olaylara tam olarak hakim olduğu için olayları yorumlama gücü yüksektir ve bu özelliğiyle okurların karakterleri daha iyi tanımasına, anlatılanları daha iyi anlamlandırmasına katkı sağlar.

9. Metinde kullanılan anlatım biçimini belirleyerek bu anlatım biçiminin metnin anlatımına ne gibi katkılar sağladığını açıklayınız.

Cevap: Öyküleyici ve betimleyici anlatım türleri kullanılmıştır. Bu anlatım türleri anlatımı güçlendirir, tekdüzelikten kurtarır, anlatılanların zihninde somutlaşmasını ve daha iyi anlaşılmasını
sağlar.

10. “Uruz Tepegöz’ü aldı, evine getirdi. Buyurdu, bir dadı geldi... Bir sordu sütün aldı, iki sordu, kanın aldı, üç sordu, canın aldı.” Örnekte olduğu gibi metnin dili, XIV. yüzyıl sonları Anadolu Türkçesinin özelliklerini taşımaktadır. Buna göre siz de okuduğunuz metindeki cümle yapılarını, deyimleri, kelime kadrosunu, anlatım tekniklerini, söz sanatlarını; akıcılık, nesnellik, öznellik, duygusallık, coşkunluk gibi hususları dikkate alarak metnin üslup özelliklerini belirleyiniz.

Cevap:
  • Anlatım nazım-nesir karışık "öyküleme" biçimindedir. Olaylar nesir halinde, önem­li söyleyişler nazım biçimindedir. Söz dizimlerinde, fiil çekimlerinde, deyimlerde Oğuz Türkçesine özgü deyişler, atasözü niteliğinde söylenişler vardır. Konuşmalar can­lı, anlatım hareketlidir.
  • Nesneler ve kişiler sürekli sıfatlarla anlatıl­mıştır : "Ağ sakallı babamı, ağ börçekli anamı, Kaadir Tanrı, ağ sakallı Uruz Koca, Alplar başı Kazan."
  • Eser, halkın konuşma diliyle yazılmasına karşın, İslâm kültürünün etkisiyle, öztürkçe sözcük­lerin yanısıra yabancı kökenli sözcüklere de yer verilmiştir: Şâdlık etmek, meşhur, zeval, zebun, helak olmak, nâgehandan, harami vb. bolcevap.com
  • Bazı cümleler katkısız Türkçe sözcüklerle kurulmuştur: Kalarda ve koparda yiğit, yerin ne yer­dir? 
  • Günümüzde Azeri şivesinde kullanılan söz­cükler de görülmektedir: Yahşi (iyi, hoş, güzel).
  • Metinde klişeleşmiş söz biçimleri vardır: "Hânım hey, Dedem Korkut geldi, aydur, soylamış, bir daha soylamış, adını ben verdim, yaşını Allah versin."
  • Cümlelerin yüklemlerinde secilere yer veril­miştir: "Bire koyun başlan erkeç, bir bir gel geç. Kılıcını çıkardı, tuttu, iki parça böldü."
  • Yer yer aliterasyon örnekleri de görülmek­tedir: "Kara kanlı sulardan geçit versin. Kalarla ko­parda yiğit yerin ne yerdir?" tümcelerindeki "K" sesleri ve "Adam adın sorar olsan kaba ağaç" tümcesindeki "A" sesleri gibi.


11. Okuduğunuz metinde, metnin yazıldığı dönemin gerçekliğini yansıtan unsurları ve metnin dönemin gerçekliğiyle ilişkisini tespit ederek metindeki millî, manevi ve evrensel değerler ile sosyal, siyasi, tarihî ve mitolojik öğeleri belirleyiniz. 

Cevap:

Dönemin Gerçekliğini Yansıtan Unsurlar:
Metin, eski Türk yaşa­yışına ilişkin bilgiler vermektedir. Hikâyeye göre Oğuzlar göçebedirler, geçimlerini hayvancılıkla sağlamaktadırlar. Toplumu oluşturan bireyler arasında bir dayanışma vardır. Erkeklerinin tümü birer "alp" (yiğit)tir, savaşçı bir kişiliğe sahiptir. Ok, kılıç gi­bi savaş araç ve gereçlerini kullandıklarına göre, tek­nik alanda demirden yararlanabilecek bir düzeye ulaş­mışlardır.
Besledikleri hayvanların başında at ve koyun gelmektedir.
Hayatı renklendiren, yaşamı neşelendiren miza­hı sevmektedirler. "Basat bir dahi attı ol dahi para­ladı, bir parçası Tepegöz'ün önüne düştü. Tepegöz sıçradı, baktu Basat'ı gördü. Elin çaldı, kas kas gül­dü." "Oğuz'dan yine bize turfanda geldi." sözleri bunu göstermektedir. Bu sözler, bir espri, güldürücü öğe olarak görülmektedir.

Milli, manevi ve evrensel değerler:

  • İslam inancı 
  • Allah'a yakarma, dua
  • Salâvat getirme, helalleşme
  • Gazâ yapma 
  • Şehit olma 
  • soya bağlılık
  • toplumsal dayanışma
  • onura düşkün­lük
  • yiğitlik
Sosyal, Siyasi, Mitolojik Ögeler:
  • Dayanışma, göçebe hayat, şenlik yapma, yiğitliği ve cesareti övme, bilge kişilere akıl danışma sosyal ögelerdir.
  • Peri kızlarının varlığı, Tepegöz gibi yaratığın olması mitolojik ögelerdir.
10. Sınıf Öğün Yayınları Türk Dili ve Edebiyatı Ders Kitabı Cevapları, Sayfa 45 cevapları için yorumlarınızı aşağıdan bize bildirebilirsiniz...

DİĞER SAYFALAR BURADA

Arkadaşlarınla Paylaş

13 yorum

  1. Ya inanılmaz başarılı cevaplar, muhteşemsiniz. Çoooook teşekkür ederim

    YanıtlaSil
    Yanıtlar
    1. Yaaa, çok sağ olun. Yorumlarınız bizi daha kaliteli içerikler üretmeye sevk ediyor. Sağ olun, var olun...

      Sil
  2. Bayaaa iyi ya çoook beğendim, Allah razı olsun

    YanıtlaSil
  3. adamsınız banada cevap verin

    YanıtlaSil
  4. adamsınız çok iyiiiiiiiii

    YanıtlaSil
  5. 😊😊 İlginiz ve yorumlarınız için teşekkürler arkadaşlar...

    YanıtlaSil
  6. CEVAPLAR MUHTEŞEM AMA BİRAZ FAZLA UZUN GİBİ ^

    YanıtlaSil
    Yanıtlar
    1. Yorumunuz ve eleştiriniz için çok teşekkürler, aslında soruya göre kısa ve özlü cevaplar hazırlamaya çalışıyoruz. Bu metindeki soruların cevapları biraz uzun oldu, farkındayız ama eksik bir yer de kalsın istemedik... Çalışmalarınızda kolaylıklar dileriz...

      Sil
  7. Cok guzel olmus bence❤❤

    YanıtlaSil
    Yanıtlar
    1. Beğenmenize sevindik, çok teşekkür ederiz.

      Sil
  8. ilk sorudan eminmisiniz tepegöz kaçıyor

    YanıtlaSil

Yorumlarınız incelendikten sonra yayınlanacaktır... Lütfen yorum yaparken topluluk kurallarına uyunuz... bolcevap.com

Bildirim
Yenilenen görselliğimiz ve içeriklerimizle çok günceliz. Doğru bilgi için doğru yerdesiniz.
Kapat