10. Sınıf Öğün Yayınları Türk Dili ve Edebiyatı Ders Kitabı Cevapları, Sayfa 141 - bolcevap.com
Yeni Yayınlar
Yükleniyor...

2 Aralık 2019 Pazartesi

10. Sınıf Öğün Yayınları Türk Dili ve Edebiyatı Ders Kitabı Cevapları, Sayfa 141

10. Sınıf Öğün Yayınları Türk Dili ve Edebiyatı Ders Kitabı Cevapları, Sayfa 141

DİLBİLGİSİ ÇALIŞMALARI

SAYFA 141

1. Çoban Çeşmesi adlı şiirden alınan aşağıdaki dizelerde geçen isim tamlamalarını bularak türküdeki işlevlerini belirleyiniz.


Derinden derine ırmaklar ağlar,
Uzaktan uzağa çoban çeşmesi.
Ey suyun sesinden anlayan bağlar!
Ne söyler şu dağa çoban çeşmesi?

Gönlünü Şîrîn’in aşkı sarınca,
Yol almış hayâtın ufuklarınca;
O hızla dağları Ferhad yarınca,
Başlamış akmağa çoban çeşmesi.

Cevap: Şiirdeki isim tamlamaları

İlk dörtlükte:
  • çoban çeşmesi: belirtisiz isim tamlaması
  • Suyun sesi: belirtili isim tamlaması
2. dörtlükte: 
  • Şirin'in aşkı: belirtili isim tamlaması
  • hayatın ufukları: belirtili isim tamlaması
  • çoban çeşmesi: belirtisiz isim tamlaması


2. Kaygusuz Abdal’ın Nefes adlı şiirinden alınan aşağıdaki dizelerde geçen altı çizili kelimelerin doğru telaffuzlarını yapınız. Ayrıca altı çizili kelimelerin günümüz yazım kurallarına uyup uymadığını kontrol ediniz.
Dost senin yüzünden özge
Ben kıble-i cân bilmezem   cân➧ can, bilmezem➧ bilmem
Pîrün hüsnini severem   Pîrün➧ pirin, hüsnini➧ hüsnünü, severem ➧ severim
Bir gayrı îmân bilmezem  îmân➧iman (düzetlme işareti olmamalı)

bolcevap.com➠ Doğrusunu öğrenin!

Sofî-i sâlûs nedendür  nedendür➧ nedendir
Hüsne münkir geçindügi
Ne aceb belâ gelüpdür   belâ➧ bela, gelüpdür➧geldi
Ben Hakdan gayri bilmezem  Hakdan➧Hak'tan

Bana dirler ki şeyâtin şeyatin➧ şeyatin
Senün yolun azdurur ➧ azdırır
Ben şu zerrak sofulardan
Gayrı bir şeytân bilmezem  şeytân➧ şeytan (düzeltme işareti olmamalı)

EK BİLGİ VE ÖNEMLİ UYARI:

TDK  “Düzeltme işareti” başlıklı sayfasında düzeltme işaretiyle ilgili (yaygın adıyla şapka) şu yönerge yer alıyor:

Yazılışları bir, anlamları ve söylenişleri ayrı olan kelimeleri ayırt etmek için okunuşları uzun olan ünlülerin üzerine ko­nur: adem (yokluk), âdem (insan); adet (sayı), âdet (gelenek, alışkanlık); alem (bayrak), âlem (dünya, evren); aşık (eklem kemiği), âşık (vurgun, tutkun); hal (sebze, meyve vb. satılan yer), hâl (durum, vaziyet); hala (babanın kız kardeşi), hâlâ (henüz); rahim (esirgeme), rahîm (koruyan, acıyan); şura (şu yer), şûra (danışma kurulu) vb.

 UYARI: Katil (<katl = öldürme) ve kadir (<kadr = değer) kelimeleriyle karışma olasılığı ol­duğu hâlde katil (ka:til = öldüren) ve kadir (ka:dir = güçlü) kelimelerinin düzeltme işareti konma­dan yazılması yaygınlaşmıştır.

Arapça ve Farsçadan dilimize giren birtakım kelimelerle özel adlarda bulunan ince g, k ünsüzlerinden sonra gelen a ve u ünlüleri üzerine konur: dergâh, gâvur, karargâh, tezgâh, yadigâr, Nigâr; dükkân, hikâye, kâfir, kâğıt, Hakkâri, Kâzım; gülgûn, merzengûş; mahkûm, mezkûr, sükûn, sükût vb. 

Kişi ve yer adlarında ince l ünsüzünden sonra gelen a ve u ünlüleri de düzeltme işareti ile yazılır: Halûk, Lâle, Nalân; Balâ, Elâzığ, İslâhiye, Lâdik, Lâpseki, Selânik vb.

Nispet ekinin, belirtme durumu ve iyelik ekiyle karışmasını önlemek için kullanılır: (Türk) askeri ve askerî (okul), (İslam) dini ve dinî (bilgiler), (fizik) ilmi ve ilmî (tartışmalar), (Atatürk’ün) resmi ve resmî (kuruluşlar) vb. Nispet eki alan kelimelere Türkçe ekler getirildiğinde düzeltme işareti olduğu gibi kalır:millîleştirmek, millîlik, resmîleştirmek, resmîlik vb.

3. Yunus Emre’nin İlahisi'nden alman aşağıdaki dizelerde geçen noktalama işaretlerinin hangi amaçla kullanıldığını belirtiniz.
Harami gibi yoluma,
Aykırı inen karlı dağ:
Ben yârimden ayrı düştüm,
Sen yolumu bağlar mısın?

Karlı dağların başında,
Salkım salkım olan bulut,
Saçın çözüp benim için,
Yaşın yaşın ağlar mısın?

Cevap:
  • Virgül: Sıralı cümleleri ve özneleri ayırmak için kullanılmıştır
  • Soru İşareti: Soru cümlesinin sonuna konmuştur.
Özgün ve kaliteli cevaplarımızı çalan EMEK HIRSIZI sitelerden sakının, bizi takip etmeye devam edin...bolcevap.com DİĞER SAYFALAR BURADA

Arkadaşlarınla Paylaş
Yorum Gönder

Yorumlarınız incelendikten sonra yayınlanacaktır... Lütfen yorum yaparken topluluk kurallarına uyunuz... bolcevap.com

Bildirim
Yenilenen görselliğimiz ve içeriklerimizle çok günceliz. Doğru bilgi için doğru yerdesiniz.
Kapat