10. Sınıf Öğün Yayınları Türk Dili ve Edebiyatı Ders Kitabı Cevapları, Sayfa 227, Orta Oyunu Çeşme - bolcevap.com
Yeni Yayınlar
Yükleniyor...

8 Mart 2020 Pazar

10. Sınıf Öğün Yayınları Türk Dili ve Edebiyatı Ders Kitabı Cevapları, Sayfa 227, Orta Oyunu Çeşme

10. Sınıf Öğün Yayınları Türk Dili ve Edebiyatı Ders Kitabı Cevapları, Sayfa 227, Ortaoyunu

Çeşme
1. Okuduğunuz Çeşme adlı metinden alınmış aşağıdaki cümlelerde geçen altı çizili kelime ve kelime gruplarının anlamını metindeki bağlamından hareketle tahmin ediniz. Tahmininizi kaynaklardan yararlanarak kontrol ediniz.

Cevap: 
  • nispet: oran
  • tarif etmek: tanıtmak, bir işin nasıl yapıldığını açıklama, belirtme ya da gösterme.
  • ekseriya: genellikle
  • birbirini yemek: birbiriyle didişmek, uğraşmak, çekişmek
  • lazım olmak: gerekli olmak, gerekmek
  • kirli sepeti: Kirlenmiş çamaşıların atıldığı sepet
  • müracaat etmek: başvurmak
2. Orta oyunu, bu adla on sekizinci yüzyılın sonu ile on dokuzuncu yüzyılın başında anılmaya başlamıştır. Ancak Selçuklulardan itibaren taklide ve kişileştirmeye dayalı, sözlü ve dramatik nitelikte çeşitli oyun ve gösterilerin varlığı bilinmektedir. Buna göre orta oyununun ortaya çıkmasında sözlü ve yazılı kültürün, toplumsal değişimlerin ve etkileşimlerin etkisini tespit ederek orta oyununun ortaya çıkışını ve tarihsel dönem ile ilişkisini belirleyiniz.

Cevap: Ortaoyunu, bu adla 18. yüzyılın sonu ile 19. yüzyılın başında anılmaya başlamıştır. Ancak Selçuklulardan itibaren taklide ve kişileştirmeye dayalı, sözlü ve dramatik nitelikte çeşitli oyun ve gösterilerin varlığı bilinmektedir.
19. yüzyılın ilk yarısında, önceden var olan “musiki, raks, muhavere,
taklit ve dramatik temsilin birleşmesiyle” , “dramatik özellikte, kişileştirmeye dayalı sözlü oyunlar (…) ile Karagöz, kukla, dans curcuna, meddah ve gene sözlü bir oyun olan hokkabazlık gibi çeşitli oyun türlerinin karışımından” ortaoyunu en son, klasik biçimini almıştır. Ortaoyununu oluşturduğu söylenen bu ögelere bakıldığında, bunların bütün ülkelerin kültürlerinde yer alan müzik, dans, hokkabazlık, vb. gösteri biçimlerinin yanı sıra yine bütün ülkelerin kültürlerinde çeşitlemeleri görülen, taklit, sözlü oyunlar, muhavere (söyleşme) gibi dramatik nitelikli anlatının Osmanlı kültüründeki formları olduğu görülmektedir.
(Kaynak: Metin Balay, Osmanlı Modernleşmesi ve Ortaoyunu başlıklı makale, Tiyatro Araştırmaları Dergisi)

3. Orta oyununda konu bir hikâye veya çoğunlukla basit bir maceradır. Bu kısa açıklamadan yola çıkarak okuduğunuz metnin konusunu ve temasını belirleyiniz.


Cevap: Metnin konusu Kavuklu'nun yaşadığı sıkıntılar ve başından geçen trajikomik olaylardır.
Tema ise talihsizlik, evlilik sorunları vs.

4. Okuduğunuz metindeki temel çatışmayı ve bu çatışma etrafında metinde yer alan veya metnin ima ettiği diğer çatışmaları belirleyiniz.

Cevap: Temel çatışma Kavuklu ve Pişekar arasındaki kişilik farklarından doğan çatışmalardır. Ayrıca Kavuklu ile evlendiği kadın arasındaki çeşitli çatışma unsurları vardır.

5. Okuduğunuz metnin olay örgüsünü ve bunun metnin oluşumuna katkısını belirtiniz.

Cevap: Olay örgüsü
  • Pişekar'ın sahneye gelerek seyirciyi selamlaması
  • Kavuklu'nun ardından cücenin gelmesi
  • Kavuklu ile Pişekar'ın söyleşmeleri, yanlış anlaşılmalar
  • Kavuklu'nun bir gelin alayını idare etmesi
  • Bu iş esnasında başından geçen talihsiz olaylar
  • Kavuklu'nun huysuz eşinden dolayı evi terk edip kendine ev bakması
  • Kavuklu'nun eşinin gelmesi ve Pişekar'ın onları barıştırması
Olay örgüsü bir ana olaya bağlı neden-sonuç ilişkisi içinde metnin bütününü oluşturmaktadır. 

6. Orta oyununda çeşitli mesleklerden, yörelerden, milletlerden insanların mesleki ve yöresel özellikleri, ağızları taklit edilir. Buna göre okuduğunuz metindeki şahısların rol dağılımlarını, olay akışını etkileyen fiziksel, psikolojik ve ahlaki özelliklerini, toplumsal statülerini belirleyiniz.

Cevap:
  • Pişekar: Eğitim görmüş ve kültürlüdür. Kavuklu’yu bu anlamda eğitir ve yönlendirir.Oyunda fikir danışacak kişi Pişekar’a başvurur. Oyuncuların akıl hocasıdır.
  • Kavuklu: Okumamış, saf, iyi niyetli, herkese inanan, nerede nasıl davranmasını bilmeyen, deli dolu ve işsiz bir tiptir. Güldürünün ana kaynağı Kavuklu’dur. (bolcevap.com)Onun söylenenleri yanlış anlaması, Pişekar’ın söylediklerinin zıttını yapması izleyiciyi güldürür.
  • Zenne: Erkek oyuncuların canlandırdığı kadın karakteridir.
7. Orta oyunu seyircilerin etrafında toplandıkları yuvarlak bir sahnede oynanır. Buna göre okuduğunuz metinde, olayların gelişiminde, zaman ve mekânın işlevini belirleyiniz.

Cevap: Orta oyununda oyunun oynandığı yuvarlak ya da oval alana palanga denir. Çevresi seyircilerle çevrili bir alan içinde oynanır. 

8. Okuduğunuz metinde geçen seslenmeler, tekerlemeler, deyimler, gazeller, beyitler, şarkı-türkü- müzikler, yanlış anlamalar, taklitler, ağız özellikleri vb. bularak metnin dil ve üslup özellikleri hakkındaki düşüncelerinizi belirtiniz.

Cevap:
Seslenme: Hay gidi aptallar hay!
Deyim: zahmet çekmek, adam olmak, birbirini yemek, nefes aldırmak, iş tutmak, tepesi atmak, zeytinyağı gibi üste çıkmak...
Yanlış anlamalar: 
Pişekar: Bir müşkülünüz mü var? dedim, yani bir işiniz mi var?
Kavuklu: Evet, bir dişi'miz var, iki babamız var.

Cevap: Dil halkın konuştuğu sade günlük konuşma dilidir. Komediye dayalı olarak bu oyunda güldürüler daha çok yanlış anlamalara dayanır.

9. Okuduğunuz metinde, metnin yazıldığı dönemin gerçekliğini yansıtan unsurları ve metnin dönemin gerçekliğiyle ilişkisini tespit ederek metindeki millî, manevi ve evrensel değerler ile sosyal ve tarihî öğeleri belirleyiniz.

Cevap:
Dönemin gerçekliğini yansıtan unsurlar
Ulaşımda at arabalarının kullanılması
Gelin alayı gibi gelenekler...

Metin yazıldığı dönemin zihniyetini yansıtmaktadır.

10. Okuduğunuz metindeki açık ve örtük iletileri tespit ediniz. Metinle ilgili eleştirilerinizi, güncellemelerinizi ve beğeninizi metne dayandırarak metni yorumlayınız.

Cevap: Geleneksel halk tiyatrosu türlerinden olan orta oyunu  yüzyıllar boyunca eğlence kültürünün vazgeçilmez ögesi olmuştur. Osmanlı toplumundan bugüne dek insanları bir araya getirme, sosyalleştirme konusunda büyük katkıları olmuştur.

Türk halk zekâsını ve halkın olayları karikatürize etme gücünü gösteren sanatlardan bildiklerinizi aşağıya yazınız.

Cevap: Karagöz, köy seyirlik oyunları, bilmeceler vb...



Özgün ve kaliteli cevapları sitemizde takip etmeye devam edin...bolcevap.com DİĞER SAYFALAR BURADA

Arkadaşlarınla Paylaş
Yorum Gönder

Yorumlarınız incelendikten sonra yayınlanacaktır... Lütfen yorum yaparken topluluk kurallarına uyunuz... bolcevap.com

Bildirim
Yenilenen görselliğimiz ve içeriklerimizle çok günceliz. Doğru bilgi için doğru yerdesiniz.
Kapat